Teologia w pigułce

Homoousios – nicejskie wyznanie wiary.

Rozwój trynitologii w IV w. związany jest w znacznym stopniu z rozwojem chrystologii. To negacja boskości Jezusa Chrystusa była motorem napędzającym rozwój nauki, pogłębionej refleksji o Trójcy Świętej i Jezusie Chrystusie jako Bogu. Wiara w Jezusa jako Boga równemu Ojcu była sitem, które oddzielało ziarno wiary i prawowierności od plew pogańskich filozofii hellenistycznych. „Tajemnica Trójcy Świętej stanowi centrum wiary i życia chrześcijańskiego. Jest tajemnicą Boga w sobie samym, a więc źródłem wszystkich innych tajemnic wiary oraz światłem, które je oświeca. Tajemnica ta jest najbardziej podstawowym i istotnym nauczaniem w hierarchii prawd wiary” (KKK, 234).

Błędy, niewłaściwe rozumienie jakiejś istotnej kwestii, problemy i przeciwności mogą stać się okazją do intensywnego rozwoju, pogłębienia refleksji oraz zbudowania jedności. Kościół, aby bronić czystości wiary i zapobiec podziałom między wiernymi, a zwłaszcza pomiędzy pasterzami wspólnot wiernych, sformułował kanony oraz Credo, którego trzymanie się w nauczaniu określało kroczenie właściwą drogą. Poniżej zamieszczone wyznanie wiary pochodzi z IV w. – z soboru nicejskiego z 325 r. i obowiązuje w prawie niezmienionej formie do dnia dzisiejszego:

„Wierzymy w jednego Boga, Ojca Wszechmogącego, Stworzyciela wszystkich rzeczy widzialnych i niewidzialnych. I w jednego Pana Jezusa Chrystusa, Syna Bożego, zrodzonego z Ojca, jednorodzonego, to jest z istoty Ojca, Boga z Boga, Światłość ze Światłości, Boga prawdziwego z Boga prawdziwego, zrodzonego, a nie uczynionego, współistotnego Ojcu, przez którego wszystko się stało, co jest w niebie i co jest na ziemi, który dla nas ludzi I dla naszego zbawienia zstąpił i przyjąć ciało, stał się człowiekiem, cierpiał I zmartwychwstał trzeciego dnia, wstąpił do nieba, przyjdzie sądzić żywych i umarłych. I w Ducha świętego.

(Wyznanie wiary 318 Ojców, w: Dokumenty Soborów Powszechnych, Tekst grecki, łaciński, polski, t.1, (325-787), red. A. Baron, H. Pietras, Kraków 2001, s. 25.)

Wyrażeniem kluczowym powyższego wyznania wiary jest słowo „współistotny” (homoousios). Jako że głównym problemem rozważań ojców soborowych było stawienie czoła nauczaniu arian o stworzoności Jezusa Chrystusa, a nie Jego boskim pochodzeniu, postanowiono do formuły wiary dodać słowo podkreślające jedną naturę i istotę pomiędzy Ojcem i Synem.

Niewątpliwie poprawne określenie współistotności Ojca i Syna nie spotkało się ze szczególną aprobatą biskupów zebranych w Nicei. Rozgorzała zatem dyskusja pomiędzy zwolennikami i przeciwnikami tego określenia. Jednym z głównych zarzutów wysuwanych przeciwko włączeniu określenia „homoousios” do wyznania wiary było jego rzekome ukierunkowanie na materię. Po wielu dyskusjach, wyjaśnieniach i dopowiedzeniach większość ojców soborowych zatwierdziło wyznanie wiary z włączonym w nie określeniem „homoousios”, odnoszącym się do istoty i natury Boga.

Wyznanie wiary Nicejskie zakończone było anatematyzmem, czyli formułą wyłączenia ze wspólnoty wierzących wszystkich, którzy nie zgadzali się z treścią i nauczaniem zawartym w Credo:

Tych, którzy mówią: «był kiedyś czas kiedy go nie było» lub «zanim się narodził nie był» lub «stał się z niczego» lub pochodzi z innej hipostazy, lub z innej substancji [niż Ojciec], lub, że Syn Boży jest zmienny i przeobrażalny, tych wszystkich powszechny i apostolski Kościół wyłącza”

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *