Teologia w pigułce

Herezja

Aby lepiej zrozumieć otaczający nas świat, pojąć dominującą, przewodnią myśl danych czasów, wyciągnąć odpowiednie wnioski, warto zwrócić uwagę na sytuacje i wydarzenia, myśli i koncepcje występujące w historii, a mające niekiedy bezpośredni lub pośredni wpływ na obraz współczesnego świata, sposób patrzenia, postrzegania i rozumienia niektórych istotnych kwestii.

Pierwsze wieki to okres dynamicznego, a jednocześnie burzliwego rozwoju wspólnot chrześcijańskich. Formułuje się wówczas nauka o Bogu Trójjedynym. Jest to czas dynamicznego rozwoju chrystologii i trynitologii. Zwołane zostały dwa pierwsze sobory ekumeniczne, mówiące stanowcze „nie” ówczesnym herezjom oraz wyznaczające granice prawowierności.

Można zauważyć występujący tutaj łańcuch przyczynowo-skutkowy. Błąd lub przeakcentowanie pewnych kwestii prowadzi równocześnie do pogłębienia refleksji w danym obszarze. Skutkowało to określeniem granic ortodoksji. Zdaniem Leszka Kołakowskiego, „[…] heretyk, zarówno w oczach historyka, jak w oficjalnej doktrynie chrześcijańskiej, jest to zawsze ktoś, kto odwołuje się do samego kanonu, do tego samego źródła mądrości, do którego odwołują się ortodoksi czy też zwierzchnicy Kościoła, ale interpretuje ten kanon w inny sposób. […] heretyk nie chce wcale być nowatorem, nie chce żadnej własnej oryginalnej doktryny proponować, ale usiłuje tylko w czystej postaci głosić objawione słowo Boże i przywrócić kanonicznym pismom ich właściwy sens, zepsuty jego zdaniem w obecnym nauczaniu ”. Różni teologowie we właściwy sobie sposób interpretowali zagadnienie herezji, gdyż nie było ono przez długi czas jasno ujęte w konkretne ramy pojęciowe.

W Nowym Testamencie za herezje uznawano różnego rodzaju stronnictwa występujące przeciw Jezusowi, np. faryzeuszów czy saduceuszów. Herezja była synonimem schizmy bądź zaburzenia jedności . Słowo greckie ἁιρέω haireo oznacza „brać”, a w formie względnej ἁιρέομαι haireomai – „brać sobie” albo po prostu „wybierać”. Herezja w pierwotnym sensie oznacza więc wybór, zarówno akt wybierania, jak i przedmiot wyboru . Pierwsze cztery stulecia znają trzy wielkie herezje, których skutki przez długi czas będą odczuwane we wspólnotach wierzą cych. Monarchianizm, arianizm i duchoburstwo to występujące w starożytności błędne poglądy, godzące w dogmat trynitarny.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *